MVP-ді қалай әзірлейміз: қадам-қадаммен процесс

Ең аз өміршең өнім жасау оңай көрінеді, бірақ бір-екі айдан кейін көлем үш есе өсіп, бастапқы мерзім алыста қалады. MVP-дің көбі жаман идеядан емес, айналасындағы бос процестен құлайды: көлем бекітілмеген, тұрақты көрсетілім жоқ, «дайын» дегеннің нақты анықтамасы жоқ. Мерзім жылжиды, бюджет соңынан ереді, ал өнім шыққанда нарық басқа жаққа ауып кетеді.

Бұл мақалада MVP әзірлеу қалай құрылғанын талдаймыз: қандай қадамдардан тұрады, алғашқы нұсқаға шын мәнінде не сыяды, баға неден құралады және Pazl-да мұндай жобаларды қалай жүргіземіз.

Алғашқы нұсқа неге қысқа болуы керек (және қашан олай емес)

Қысқа мерзім сиқырлы сан емес. Бұл тұрақты көрсетілімдері, дұрыс тапсыруы және басты болжамды нақты пайдаланушыларда тексеруге жететін функционалы бар нағыз әзірлеу циклі сыятын ең қысқа терезе. Алғашқы жұмыс нұсқасын бірнеше аптада көрсетеміз, ал нақты мерзімді брифтен кейін шартқа жазамыз.

Терезе тым қысқа болса, MVP емес, прототип шығады. Тым ұзақ болса, барлық тәуекелі бар шағын өнім шығады. Қысқа алғашқы нұсқа көлем тәртібін ұстайды: оған тек идеяны тексеретін нәрсе ғана кіреді.

Бұл формат мына жағдайда жұмыс істейді:

• пайдаланушының негізгі сценарийі бір-үш экран не қадам;
• интеграция бір-екеу (мысалы, Kaspi, 1С немесе банктің төлем беті);
• дизайн көрме үшін емес, жұмыс үшін;
• команда бұрын ұқсас жобалар жасаған.

Маркетплейс, көп рөлді платформа немесе күрделі инфраструктура қажет ететін нақты уақыттағы функциялар керек болса, бұл формат жұмыс істемейді. Бұлар да қалыпты өнімдер, тек кестесі басқа, сондықтан біз оларды кезеңдерге бөлеміз.

Қадам-қадаммен процесс

1-қадам. Қағаздағы көлем және техникалық негіз

Бірінші қадам код туралы емес. Ол не жасалатынын және не жасалмайтынын бәрі бірдей түсінуі туралы.

Бұл жазбаша техникалық тапсырма (слайдтар емес), сипатталған пайдаланушы жолы және таңдалған стек дегенді білдіреді. Мұндағы кез келген анық емес тұс кейін екі есе қымбатқа түседі. Клиент «жазылу жүйесі» дейді, ал әзірлеуші мүлде басқа нәрсе естиді. Экран прототиптері бар ТТ осы алшақтықты жабады.

Қадамның соңында:

• көлем жазбаша бекітіліп, шартқа қосымша болды;
• стек таңдалды;
• әзірлеу ортасы мен сервер дайындалды;
• алғашқы көрсетілім белгіленді.

2-қадам. Негізгі сценарий

Әзірлеудің ең тығыз бөлігі. Мақсат: пайдаланушының негізгі жолы әдемі болмаса да, іс жүзінде жұмыс істейді. Пайдаланушы өнім жасалып жатқан басты әрекетті орындай алады.

B2B тапсырыс жүйесі үшін бұл: пайдаланушы кіреді, тапсырыс жасайды және оны кабинетте көреді. Адалдық қосымшасы үшін: тіркеледі, ұпай алады және балансын көреді. Функциялар жиынтығы әдейі тар.

3-қадам. Интеграциялар және шеткі жағдайлар

Мұнда негіз сыртқы әлемге қосылады: банк не Kaspi арқылы төлем, телефон нөмірімен кіру, 1С, CRM немесе ЭШФ ақпараттық жүйесімен алмасу, сыртқы API. Осы жерде екінші қадамнан кейін қалған шеткі жағдайлар да жабылады: қателер, бос экрандар, енгізуді тексеру.

Тестілеу әзірлеуден кейін емес, онымен қатар басталады. Тесттерді соңына қалдыру, мерзімді бұзудың ең сенімді жолы.

4-қадам. Жетілдіру, тестілеу және тапсыру

Іске қосу алдындағы соңғы қадам жаңа функциялар үшін емес. Ол жасалғанның сенімді жұмыс істеуі үшін: жылдамдық пен қауіпсіздікті тексеру, табылған қателерді түзету, тапсыруға арналған құжаттама.

Нәтижесінде клиентте нақты пайдаланушыларға көрсетуге болатын жұмыс істейтін өнім, сондай-ақ бастапқы код, орнату нұсқаулығы және барлық қолжетімділік болады.

5-қадам. Іске қосу және кепілдік

Қабылдаудан кейін өнім пайдаланушыларға шығады. Осы сәттен бастап 6 ай кепілдік жүреді: біз жасаған көлемде біздің кінәмізбен бірдеңе бұзылса, тегін түзетеміз. Іске қосқаннан кейінгі жаңа функцияларды бөлек бағалап, жұмыс басталғанға дейін бекітеміз, ал кепілдіктен кейін өнімді бізде қолдау мен дамытуға қалдыруға немесе өз командаңызға беруге болады.

Алғашқы нұсқаға шын мәнінде не сыяды

«Не кіреді» бағаны мерзімнен кем маңызды емес. Қысқа MVP нақты көлемді білдіреді, әдетте жарты жыл бойы жасалатын өнімнің қысқартылған нұсқасын емес.

MVP қанша тұрады: нарықта баға қалай есептеледі

Баға кіммен жұмыс істейтініңізге қатты байланысты.

Бұл форматтар туралы не білген жөн:

Сағаттық және бекітілген баға. Сағаттық төлемде көлемнің өсу тәуекелі клиентте: жоба созылды, шот өсті. Бекітілген баға бұл тәуекелді студияға ауыстырады, сондықтан мұндай студиялар көлемді бастауға дейін мұқият сипаттайды. Толық салыстыру: бекітілген баға ма, әлде сағаттық төлем бе.

Орындаушы нені MVP деп атайды. Кейбір агенттіктер толық өнімнің қысқартылған нұсқасын MVP деп атап, бағасын соған қарай қояды. Басқалары тексеруге арналған шынайы алғашқы нұсқаны айтады. Ұсыныстарды салыстырмас бұрын жазбаша көлемді сұраңыз.

Іске қосқаннан кейінгі шығындар. Хостинг, домен, App Store мен Google Play-дегі әзірлеуші аккаунттарын клиент өз компаниясының атынан тікелей төлейді. Қалыпты студия оларды жоба құнына жасырмайды және оларға үстеме қоймайды.

Pazl-да MVP-ді қалай жүргіземіз

Біз бекітілген бағамен жұмыс істейміз. Баға мен мерзім ТТ бекітілгеннен кейін шартқа түседі, бұрын емес. Бұл екі тарапты да қорғайды: клиент қанша төлейтінін біледі, ал біз не жасайтынымызды білеміз.

Біздің тәртіп:

1. Танысу қоңырауы. Өнім идеясын, тексеру керек басты болжамды және шектеулерді түсінеміз: код бар ма, қандай интеграциялар керек, өнім қай платформада.
2. Ұсыныс. Жазбаша көлем, баға және мерзім.
3. Шарт және ТТ. Сіздің ЖШС не ЖК-мен шарт, баға теңгемен. ТТ шарттың қосымшасы; одан тыс нәрсенің бәрін жұмыс басталғанға дейін бағасы көрсетілген бөлек келісіммен рәсімдейміз.
4. Қысқа итерациялармен әзірлеу. Әр итерациядан кейін жұмыс істейтін нұсқаны көріп, келесісі басталғанға дейін пікіріңізді айтасыз.
5. Тапсыру. Бастапқы код, орнату құжаттамасы, қолжетімділік және біз жасағанның бәріне 6 ай кепілдік.

Кепілдік маңызды. Іске қосқаннан кейінгі алты ай ішінде біздің кодымыз кесірінен бірдеңе бұзылса, тегін түзетеміз. Сервер, доменді ұзарту және ақылы сыртқы сервистерді клиент тікелей төлейді, біз оларға үстеме қоймаймыз.

Бізде веб-қосымша немесе MVP 1 000 000 ₸ бастап, мобильді қосымша 1 000 000 ₸ бастап тұрады. Күрделірек жобаларды (бірнеше рөлді платформалар, өз сервері бар мобильді қосымшалар, ЖИ интеграциялары) талаптарды талдағаннан кейін ғана бағалаймыз. Бастапқы көлемге не кіретінін MVP бағасы бетінен, ал мобильді нұсқаны мобильді қосымша әзірлеу бетінен қараңыз.

Тәжірибемізден мысал. Іс-шаралар агенттігі үшін клиенттермен күнделікті хат алмасуды жүргізетін ЖИ-агент жасадық: ол мәтінді, дауысты, фото мен бейнені түсінеді, Trello-да тапсырма қояды және адам керек болғанда менеджерді шақырады. Мұндай жоба, яғни тапсырмалар жүйесімен байланысқан жұмыс істейтін ЖИ-агент, көлемі тығыз сипатталса, қысқа циклге жақсы сыяды.

Сондай-ақ логистикалық компанияға ERP (автопарк, құжаттар, қаржы және операциялар бір жүйеде) және бөлшек сауда желісіне кассалармен және 1С-пен байланысқан адалдық қосымшасын жасадық. Бәріне ортақ: сипатталған көлем, тұрақты көрсетілімдер және клиент шын мәнінде жұмыс істей алатын тапсыру.

Қысқа MVP неге сәтсіз аяқталады

Итерация ортасында қосылған көлем. Әзірлеу кезіндегі әр жаңа өтініш не мерзімді жылжытады, не жоспарланған бір нәрсені ығыстырады. ТТ мұны көрінетін етеді: «иә, қосамыз, міне ол нені алмастырады немесе міне қанша тұрады».

Шешім қабылдайтын адам жоқ. Көрсетілімдер оған келісуге не бағытты өзгертуге құқығы бар адам келгенде ғана жұмыс істейді. Пікір үш деңгейлі келісуден өтсе, жоба тұрып қалады.

Сыртқы API тосынсыйлары. Банкпен, маркетплейспен не есеп жүйесімен интеграция көбіне ойлағаннан ұзаққа созылады, әсіресе құжаттамасы әлсіз болса және тестілік орта жұмыс ортасынан басқаша жұмыс істесе. Біз интеграцияларды сақтықпен жоспарлап, бұл тәуекелді алдын ала айтамыз.

Кейінге қалдырылған дизайн шешімдері. Навигация мен пайдаланушы жолын жұмыс ортасында шешсеңіз, жасалғанды қайта істеуге тура келеді. Дизайн шешімдері бірінші қадамда қабылданады.

MVP-ді соңғы өнім деп қабылдау. MVP үлкен іске қосу емес, тексеру. Мақсат нарық туралы бір нәрсе білу, өнімге қашан да бір керек болатынның бәрін салу емес. Алғашқы нұсқаға соңғы релиз ретінде қарайтын командалар көлемді үрлеп, нәтижені толық бермейді.

Деректер және заң: Қазақстанда нені ескеру керек

MVP дербес деректерді (аты, телефон, e-mail) жинаса, дербес деректер туралы заң қандай да бір шектен кейін емес, алғашқы пайдаланушыдан бастап қолданылады. Деректер Қазақстан аумағындағы дерекқорда сақталады (ҚР 21.05.2013 № 94-V «Дербес деректер және оларды қорғау туралы» Заңы, 12-бап 2-тармақ, adilet.zan.kz сайтындағы мәтін). Растауға болатын пайдаланушы келісімі, өңдеу саясаты және келісімді кері қайтарып алу тәртібі керек. Толығырақ сайттағы дербес деректер нұсқаулығында талдадық.

Деректердің бір бөлігі шетелдік сервистерге (пошта, аналитика, ЖИ) кетсе, бұл трансшекаралық беру, оны келісімде көрсету керек. Бұл іске қосуды кейінге қалдыруға себеп емес, бірақ деректермен дұрыс жұмысты кейін қайта істемей, ТТ-ға басынан бастап енгізуге себеп.

Төлем үшін банктің төлем бетін не Kaspi-ді қолданыңыз: карта деректері Сіздің серверіңіз арқылы өтпейді, бұл MVP үшін дұрыс архитектура. Компанияларға сатсаңыз, сатып алушыларға қандай құжаттар керек екенін (шот, акт, ЭШФ ақпараттық жүйесі арқылы электрондық шот-фактура) бухгалтерден алдын ала нақтылаңыз.

Қол қоймас бұрын студияны қалай тексеруге болады

Бекітілген бағамен MVP шартына дейін кез келген орындаушыға қоюға тұрарлық бірнеше сұрақ:

• Өткен жобаның ТТ-сын көруге бола ма? ТТ-сы қандай екенін көрсете алмайтын студия, сірә, оны жазбайды.
• Соңында код кімге тиесілі? Дұрыс жауап: Сізге. Код Сізге беріледі, орындаушының инфраструктурасында мәңгі қалмайды.
• Іске қосқаннан кейін бірдеңе бұзылса ше? Шарттары түсінікті кепілдік мерзімі, бұл қалыпты жағдай. «Қараймыз» деген кепілдік емес.
• Көлемнен тыс өтініштер қалай рәсімделеді? Жазбаша, бағасымен және мерзімге әсерімен. «Кішкене толықтырулар» туралы ауызша уағдаластықтар жобаларды бюджеттен шығарады.
• Ұқсас жобалардың мысалдары бар ма? Нәтижесі бұлыңғыр кейстер емес, ашып, қолдап көруге болатын өнімдер.

Қорытынды

Қысқа MVP қолжетімді, бірақ екі тараптан да тәртіп талап етеді. Студия көлемді тығыз сипаттап, жұмысты тұрақты көрсетіп, келісілгенді тапсыруы керек. Клиент шешімді тез қабылдап, байланыста болып, жұмыс ортасында көлемді кеңейтпеуі керек.

Бекітілген баға осы мүдделерді теңестіру үшін бар. Баға жазылып, көлем сипатталғанда, екі тараптың да назарды ұстауға себебі болады. Өнімнің өзін әзірлеуге қалай дайындау керектігін MVP түріндегі веб-қосымшаны қалай жасау керек мақаласынан оқыңыз.